Deri Alerjileri ve Yama Testi (Patch Test)
Deri Alerjileri ve Yama Testi (Patch Test)
İçerik sahibi / Yazar: Uzm. Dr. Utkan Kızıltaç — Dermatoloji Uzmanı
Son tıbbi gözden geçirme ve güncelleme: 10 Eylül 2026
Alerjik kontakt dermatit, cildin temas ettiği belirli maddelere karşı gelişen gecikmiş tip hücresel immün reaksiyondur. Parfümler, koruyucular, metaller, saç boyaları, akrilatlar, kozmetikler ve bazı topikal ilaçlar sorumlu olabilir.
Yama testi (patch test), kontakt alerjinin tanısında temel standart yöntemdir. Testte standartlaştırılmış alerjenler genellikle sırt bölgesine uygulanır ve gecikmiş reaksiyon nedeniyle birden fazla zamanda okunur.
Patch test ile prick test aynı değildir. Patch test gecikmiş tip kontakt alerjiyi; prick test uygun klinik öyküde IgE aracılı ani tip alerjiyi araştırır. Patch test irritan kontakt dermatiti doğrudan göstermez ve kronik spontan ürtikerin rutin testi değildir.
Test özellikle tekrarlayan yüz/göz kapağı dermatiti, el egzaması, alerjik kontakt cheilitis, saç boyası reaksiyonları, kozmetik ilişkili dermatit ve mesleki kontakt dermatitte değerlidir. Bazal seriye klinik öyküye göre ek alerjen serileri ve uygun koşullarda hastanın kendi ürünleri eklenebilir.
Pozitif patch test yalnızca duyarlanmayı gösterir. Asıl önemli olan, pozitif alerjenin hastanın mevcut dermatitiyle klinik olarak ilişkili olup olmadığını belirlemektir. Test sonucu bir “yasaklı maddeler listesi” olmaktan ziyade gerçek maruziyet kaynaklarını bulmaya yardımcı olmalıdır.
2026 ESCD kılavuzu uygulama materyali, teknik, okuma zamanları, çocuklar, mesleki dermatit, ilaç döküntüleri, hastanın getirdiği ürünler, yan etkiler ve sonuç yorumlaması için güncel standartları tanımlar.
Dermatolog Notu
Patch test bir “her şeye alerji testi” değildir. Doğru hastada çok değerlidir; yanlış endikasyonda ise gerçek soruya cevap vermez.
Sık Sorulan Sorular
Patch test acıtır mı? Genellikle hayır; iğne kullanılmaz. Pozitif alanlarda kaşıntı ve kızarıklık olabilir.
Kaç gün sürer? Birden fazla okuma gerektiği için birkaç günlük süreçtir.
Kendi kozmetik ürünlerim test edilebilir mi? Uygun ürün ve koşullarda evet; test konsantrasyonu ve güvenliği dermatolog tarafından belirlenir.
Negatif test alerjim yok demek mi? Sadece test edilen maddelere karşı kontakt alerji saptanmadığını gösterir.
Bilimsel Kaynaklar
Uter W, Aerts O, Agner T, et al. European Society of Contact Dermatitis Guideline for Diagnostic Patch Testing—Recommendations on Best Practice (Update 2026). Contact Dermatitis. 2026;95(3):237-275. PMID: 42324086. PMCID: PMC13441402. DOI: 10.1111/cod.70195. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/42324086/
Johansen JD, Aalto-Korte K, Agner T, et al. European Society of Contact Dermatitis guideline for diagnostic patch testing—recommendations on best practice. Contact Dermatitis. 2015;73(4):195-221. PMID: 26179009. DOI: 10.1111/cod.12432. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26179009/
Dermatoloji Muayenesi ve Randevu
Deri Alerjileri ve Yama Testi için dermatolojik değerlendirme ve randevu hakkında bilgi alabilirsiniz.