Folikülit, kıl folikülü çevresinde gelişen inflamasyon veya enfeksiyondur. Halk arasında “kıl kökü iltihabı”, “vücutta sivilce” veya “tıraş sonrası sivilce” şeklinde tarif edilebilir. En sık bakteriyel nedenler görülse de Malassezia, virüsler, irritasyon, tıraş, sürtünme, terleme ve bazı ilaçlar benzer tabloya yol açabilir.

Bakteriyel folikülitte Staphylococcus aureus sık etkenlerden biridir. Uygun dezenfeksiyonu yapılmayan sıcak havuz/jakuzi sonrası Pseudomonas foliküliti gelişebilir. Malassezia foliküliti özellikle göğüs, sırt ve omuzlarda kaşıntılı, birbirine benzeyen foliküler lezyonlarla akneyi taklit edebilir.

Akne ile folikülit aynı değildir. Akne vulgariste komedonlar, papül, püstül ve nodüller birlikte olabilir; folikülitte kıl kökü merkezli benzer papül-püstüller daha tipiktir. Tıraş sonrası lezyonlar gerçek folikülit olabileceği gibi P65’te ele alınan pseudofolliculitis de olabilir.

Terleme, dar spor kıyafetleri, sürtünme, ağda-epilasyon ve tıraş bazı kişilerde foliküler inflamasyonu kolaylaştırabilir. Kalça bölgesindeki “sivilceler” de akne değil folikülit olabilir; derin, ağrılı, tekrarlayan apselerde hidradenitis suppurativa ayırıcı tanıya girer.

Tanı çoğu zaman kliniktir; tekrarlayan veya tedaviye dirençli hastalarda kültür, mantar incelemesi veya nadiren biyopsi gerekebilir. Tedavi nedene göre değişir; her folikülitte antibiyotik kullanmak doğru değildir ve gereksiz antibiyotik direnci artırabilir.

Dermatolog Notu

Vücuttaki her sivilce benzeri lezyona akne tedavisi veya antibiyotik başlamak doğru değildir. Özellikle tekrarlayan folikülitte amaç yalnızca mevcut püstülleri geçirmek değil, neden tekrar ettiğini bulmaktır.

Sık Sorulan Sorular

• Folikülit mantar mıdır? Her zaman değil.

• Folikülit bulaşıcı mı? Bazı enfeksiyöz tipleri bulaşabilir; tüm folikülitler bulaşıcı değildir.

• Tıraş folikülit yapar mı? Mikrotravma gerçek foliküliti veya pseudofolliculitis’i tetikleyebilir.

• Folikülit iz bırakır mı? Yüzeysel tipler çoğu zaman bırakmaz; derin ve tekrarlayan inflamasyon sonrası leke veya skar kalabilir.

Bilimsel Kaynaklar

American Academy of Dermatology. Acne-like breakouts could be folliculitis. https://www.aad.org/public/diseases/a-z/folliculitis

Winters RD, Mitchell M. Folliculitis. StatPearls. NCBI Bookshelf. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK547754/

American Academy of Dermatology. Acne: Diagnosis and treatment. https://www.aad.org/public/diseases/acne/derm-treat/treat

Dermatoloji Muayenesi ve Randevu

Folikülit ve Kıl Kökü İltihabı için dermatolojik değerlendirme ve randevu hakkında bilgi alabilirsiniz.

Bu sayfada

• Dermatolog Notu
• Sık Sorulan Sorular
• Bilimsel Kaynaklar

İlgili İçerikler

• Dermatolojik Hastalıklar
• Saç Derisinde Sivilce ve Folikülit
• Batık Kıl ve Pseudofolliculitis
• Molluscum Contagiosum
• Mantar Hastalıkları Deri Mantarı