Kontakt Dermatit: Nedenleri, Belirtileri ve Tanısı

Kontakt dermatit nedir?

Kontakt dermatit, derinin dışarıdan temas ettiği bir maddeye karşı gelişen inflamatuvar reaksiyondur. İki ana tipi vardır: irritan kontakt dermatit, bir maddenin doğrudan cilt bariyerini bozmasıyla; alerjik kontakt dermatit ise belirli bir maddeye karşı bağışıklık sisteminin geliştirdiği gecikmiş tip aşırı duyarlılık reaksiyonuyla oluşur.

İrritan kontakt dermatit nedir?

İrritan kontakt dermatit, kontakt dermatitin en sık görülen tipidir. Su, deterjan, sabun, dezenfektan, çözücüler, temizlik maddeleri ve tekrarlayan sürtünme gibi etkenler cilt bariyerini bozabilir.

Alerjik kontakt dermatit nedir?

Alerjik kontakt dermatit, bağışıklık sisteminin belirli bir maddeye karşı duyarlanması sonucunda gelişir. Bu reaksiyon Tip IV gecikmiş tip aşırı duyarlılık mekanizmasıyla ortaya çıkar. Sık alerjenler arasında nikel, koku maddeleri, koruyucular, saç boyaları, kauçuk kimyasalları, bazı topikal ilaçlar ve kozmetik ürün içerikleri yer alabilir.

Kontakt dermatitin belirtileri nelerdir?

Redness

Itching

Şişlik

Küçük kabarcıklar

Sulanma

Yanma

Kronik olgularda kuruluk, pullanma, çatlaklar ve deri kalınlaşması

Kontakt dermatit en sık nerelerde görülür?

Yerleşim olası nedeni anlamada ipucu verebilir. Eller, kulak çevresi, göz kapakları, boyun, ayaklar ve saçlı deri/yüz sık etkilenen alanlardır.

Kontakt dermatit nasıl teşhis edilir?

Tanıda ayrıntılı temas öyküsü önemlidir. Kozmetik ürünler, kişisel bakım ürünleri, temizlik maddeleri, ilaçlar, takılar, iş yerindeki kimyasallar, eldivenler ve saç boyaları sorgulanabilir.

Yama testi nedir?

Alerjik kontakt dermatit düşünülen hastalarda kullanılan temel tanı yöntemi yama testi (patch test)dir. Standartlaştırılmış alerjenler genellikle sırt bölgesine uygulanır ve belirli sürelerden sonra değerlendirilir.

Yama testi ile prick testi aynı şey midir?

Hayır. Yama testi Tip IV gecikmiş tip aşırı duyarlılığı değerlendirir. Prick testi ise daha çok İmmünoglobulin E (IgE) aracılı ani tip alerjik reaksiyonların değerlendirilmesinde kullanılır.

Yama testi kimlere yapılabilir?

Tekrarlayan veya kronik egzama

El egzaması

Kozmetik ürünlerle ilişkili olabilecek döküntüler

Mesleki dermatit

Belirli temaslardan sonra tekrarlayan egzama

Nedeni açıklanamayan dirençli dermatit

Kontakt dermatit nasıl tedavi edilir?

Tedavinin temel amacı sorumlu irritan veya alerjenin belirlenmesi ve mümkün olduğunca temastan kaçınılmasıdır. Nemlendiriciler, uygun topikal kortikosteroidler, bazı bölgelerde topikal kalsinörin inhibitörleri ve koruyucu önlemler kullanılabilir.

Mesleki kontakt dermatit nedir?

İş sırasında tekrar tekrar su, deterjan, kimyasal, metal, eldiven veya başka maddelerle temas sonucunda ortaya çıkan dermatitler mesleki kontakt dermatit kapsamında değerlendirilebilir.

Kontakt dermatit bulaşıcı mıdır?

Hayır. Kontakt dermatit enfeksiyon değildir ve kişiden kişiye bulaşmaz.

Ne zaman dermatoloğa başvurulmalıdır?

Döküntü tekrarlıyorsa

Haftalarca devam ediyorsa

Nedeni belirlenemiyorsa

İş hayatıyla ilişkili görünüyorsa

El, yüz veya göz kapağı gibi bölgelerde sürekli tekrar ediyorsa

Tedavilere rağmen düzelmiyorsa

Yama testi gerekip gerekmediğinin değerlendirilmesi gerekiyorsa

Frequently Asked Questions

Kontakt dermatit alerji midir? Her zaman değil. İrritan kontakt dermatit doğrudan cilt bariyerinin hasarlanmasıyla oluşur.

Yama testi gıda alerjisini gösterir mi? Hayır. Temel kullanım alanı gecikmiş tip kontakt alerjilerdir.

Bir ürünü yıllardır kullanıyorsam sonradan alerji gelişebilir mi? Evet.

Kontakt dermatitte yalnızca krem kullanmak yeterli midir? Her zaman değil; sorumlu maddenin bulunması ve temastan kaçınılması önemlidir.

Dermatologist's Note

Kontakt dermatitte en önemli sorulardan biri yalnızca “egzama var mı?” değil, “deri neyle temas ediyor?” sorusudur. Özellikle tekrarlayan el, yüz, göz kapağı veya mesleki dermatitlerde ayrıntılı temas öyküsü ve uygun hastalarda yama testi tedavinin yönünü önemli ölçüde değiştirebilir.