Pityriasis Rosea (Madalyon Hastalığı): Belirtileri, Seyri ve Tedavisi

Pityriasis rosea nedir?

Pityriasis rosea, çoğunlukla gövde ve üst ekstremitelerde görülen, genellikle kendiliğinden gerileyen inflamatuvar bir deri döküntüsüdür. En sık ergenlik ve genç erişkinlik döneminde görülür ancak her yaşta ortaya çıkabilir. Hastalık çoğu kişide yaklaşık 6–8 hafta içinde geriler.

Madalyon belirtisi nedir?

Birçok hastada önce tek ve daha büyük bir lezyon gelişebilir. Bu ilk lezyona haberci plak (herald patch) veya halk arasında “madalyon” denir. Genellikle oval, hafif pembe-kırmızı veya kahverengimsi ve çevresinde ince kepeklenme bulunan bir plaktır.

Döküntü nasıl görünür?

Küçük oval lezyonlar gövde boyunca deri çizgilerine paralel yerleşebilir. Sırt bölgesindeki dağılım bazen “Noel ağacı görünümü” olarak tarif edilir. Deri rengine göre görünüm değişebilir ve iyileşme sonrası geçici renk değişiklikleri kalabilir.

Kaşıntı olur mu?

Olabilir ancak herkeste görülmez. Bazı hastalarda hafif, bazılarında günlük yaşamı veya uykuyu etkileyebilecek kadar belirgin olabilir.

Pityriasis roseanın nedeni nedir?

Kesin nedeni tamamen açıklığa kavuşmuş değildir. Bazı çalışmalar insan herpes virüsü 6 ve 7 (Human Herpesvirus 6 ve 7; HHV-6 ve HHV-7) ile ilişki olabileceğini düşündürmektedir; ancak hastalığın basitçe “herpes enfeksiyonu” olduğu söylenemez.

Pityriasis rosea bulaşıcı mıdır?

Genel kabul, hastalığın kişiden kişiye anlamlı ölçüde bulaşan bir hastalık olmadığı yönündedir. Yakın temaslıların rutin olarak tedavi edilmesi gerekmez.

Pityriasis rosea cinsel yolla bulaşan bir hastalık mıdır?

Hayır. Ancak gövdede yaygın döküntü oluşturan başka hastalıklar pityriasis roseaya benzeyebilir. Klinik şüphe varsa ayırıcı tanıda cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar da değerlendirilebilir.

Pityriasis rosea nasıl teşhis edilir?

Klasik görünümde tanı çoğu zaman dermatolojik muayene ile konur. Tipik değilse kan testleri, mantar incelemesi veya nadiren deri biyopsisi gerekebilir.

Hangi hastalıklarla karışabilir?

Tinea corporis

Guttat psoriasis

Bazı egzama türleri

İlaç döküntüleri

Sekonder sifiliz

İlaçlar benzer döküntü yapabilir mi?

Evet. Bazı ilaçlara bağlı pityriasis rosea benzeri döküntüler gelişebilir. Yeni başlanan ilaçlar değerlendirme sırasında sorgulanmalıdır.

Pityriasis rosea nasıl tedavi edilir?

Çoğu hastada özel bir tedavi gerekmez çünkü döküntü kendiliğinden geriler. Gerekli durumlarda nemlendiriciler, uygun topikal kortikosteroidler, antihistaminikler ve seçilmiş ağır olgularda fototerapi düşünülebilir.

Döküntü geçtikten sonra iz kalır mı?

Kalıcı iz beklenmez; ancak özellikle koyu tenli kişilerde geçici koyulaşma veya açılma görülebilir.

Gebelikte pityriasis rosea önemli midir?

Gebelik sırasında ortaya çıkan pityriasis rosea ayrıca değerlendirilmelidir. Özellikle erken gebelikte olası risklerle ilgili çalışmalar birbiriyle tamamen uyumlu değildir; dermatoloji ve kadın doğum değerlendirmesi birlikte yapılmalıdır.

Ne zaman dermatoloğa başvurulmalıdır?

Tanıdan emin olunamıyorsa

Döküntü çok yaygınsa

Kaşıntı günlük yaşamı veya uykuyu etkiliyorsa

Döküntü iki-üç aydan uzun sürüyorsa

El içi veya ayak tabanında olağandışı lezyonlar varsa

Ateş veya sistemik belirtiler eşlik ediyorsa

Yeni ilaç kullanımı sonrasında başladıysa

Gebelik varsa

Frequently Asked Questions

Pityriasis rosea mantar hastalığı mıdır? Hayır.

Madalyon hastalığı bulaşıcı mıdır? Genellikle bulaşıcı kabul edilmez.

Tekrarlar mı? Mümkündür ancak sık değildir.

Döküntü ne kadar sürer? Çoğu hastada yaklaşık 6–8 hafta.

Dermatologist's Note

Pityriasis rosea çoğu zaman kendiliğinden gerileyen bir hastalıktır. Klinik açıdan önemli nokta her yaygın, kepekli döküntüyü pityriasis rosea kabul etmemektir. Mantar enfeksiyonları, psoriasis, ilaç reaksiyonları ve bazı enfeksiyonlarla ayırıcı tanı gerektiğinde dermatolojik muayene önem taşır.