Cheilitis, dudak inflamasyonu için genel bir terimdir. “Cheilitis = egzama” değildir. Egzamatöz cheilitis; irritan kontakt, alerjik kontakt veya atopik dermatitle ilişkili alt gruplardan yalnızca biridir. Aktinik, angular, enfeksiyöz, granulomatöz, glandüler, plazma hücreli ve eksfoliatif cheilitis gibi egzama olmayan tipler de vardır.

Cheilitis; dudak vermilyonunda, dudak sınırında veya çevre deride kuruluk, kızarıklık, çatlama, pullanma, yanma, batma, kaşıntı ve hassasiyetle ortaya çıkabilir. Klinik görünüm farklı nedenlerde benzer olduğu için doğru sınıflama tedaviyi belirler.

İrritan kontakt cheilitiste dudak yalama, tükürük, soğuk-kuru hava, kozmetik ürünler ve yoğun peeling gibi faktörler rol oynayabilir. Alerjik kontakt cheilitiste ruj, balm, parfüm/aroma maddeleri, propolis, koruyucular, güneş filtreleri, diş macunları veya dental materyaller gibi temas maddeleri önemlidir; yama testi seçilmiş hastalarda değerlidir. Atopik cheilitis, atopik dermatitin dudak tutulumu olarak görülebilir.

Angular cheilitis ağız köşelerinde gelişir; tükürük birikimi, Candida, bakteriler, protez/dental faktörler ve bazı beslenme eksiklikleri katkıda bulunabilir. Her angular cheilitis mantar veya vitamin eksikliği değildir.

Aktinik cheilitis kronik UV maruziyetine bağlı özellikle alt dudakta gelişir. Sürekli kuruluk, pürüzlülük, dudak sınırında silikleşme, kalınlaşma veya iyileşmeyen alanlar oluşturabilir ve potansiyel malign bozukluk olarak değerlendirilir. Tek bölgede uzun süre iyileşmeyen, sertleşen, kanayan veya ülserleşen dudak lezyonları “kuruluk” diye geçiştirilmemelidir.

Dudak yalama irritan döngü yaratabilir. Çok bileşenli balm ve “doğal” ürünler de alerji yapabilir. Dudak dolgusu sonrası uzun süren reaksiyonlarda antiseptik, topikal ürünler, kontakt reaksiyon, enfeksiyon veya mevcut dermatitin alevlenmesi değerlendirilir; otomatik olarak dolgu alerjisi denmez.

Tedavi tipe göre değişir: irritan tipte tetikleyiciyi azaltma ve bariyer desteği; alerjik tipte alerjeni bulma ve kaçınma; atopik tipte inflamasyon kontrolü; angular tipte enfeksiyöz, mekanik ve sistemik nedenlerin yönetimi; aktinik tipte gerekirse biyopsi ve lezyona yönelik tedavi. Topikal kortikosteroid yalnızca uygun tanıda ve kontrollü kullanılmalıdır.

Dermatolog Notu

Cheilitis bir tanıdan çok dudak inflamasyonunu tarif eden şemsiye terimdir. Her çatlamış dudağı “egzama” veya “alerji” kabul edip aynı kremi kullanmak doğru değildir.

Sık Sorulan Sorular

• Cheilitis egzama mıdır? Hayır; egzamatöz cheilitis bir alt gruptur.

• Dudak balmı alerji yapabilir mi? Evet.

• Yama testi yapılabilir mi? Alerjik kontakt cheilitiste değerlidir.

• Dudak köşesindeki çatlak mantar mıdır? Candida rol oynayabilir ama tek neden değildir.

• Geçmeyen dudak kuruluğu kanser olabilir mi? Çoğu zaman hayır; ancak kalıcı, sert, ülserleşen veya kanayan alt dudak lezyonları değerlendirilmelidir.

Bilimsel Kaynaklar

Narayanan D, Rogge M. Cheilitis: A Diagnostic Algorithm and Review of Underlying Etiologies. Dermatitis. 2024;35(5):431-442. PMID: 38422211. DOI: 10.1089/derm.2023.0276. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38422211/

Bolzon A, Lunardon A, Cassalia F, Guidotti A, Piaserico S. Cheilitis: a comprehensive review and a new clinical classification proposal. Part 1: Isolated cheilitis. 2026. PMID: 41410388. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41410388/

Bolzon A, et al. Cheilitis: a comprehensive review and a new clinical classification proposal. Part 2. 2026. PMID: 41327959. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41327959/

Lugović-Mihić L, et al. Differential Diagnosis of Cheilitis — How to Classify Cheilitis? Acta Clin Croat. 2018. PMID: 30431729. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30431729/

Assembling a consensus on actinic cheilitis: A Delphi study. 2021. PMID: 33998055. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33998055/

Dermatoloji Muayenesi ve Randevu

Dudak İltihabı Cheilitis için dermatolojik değerlendirme ve randevu hakkında bilgi alabilirsiniz.

Bu sayfada

• Dermatolog Notu
• Sık Sorulan Sorular
• Bilimsel Kaynaklar

İlgili İçerikler

• Dermatolojik Hastalıklar
• Perioral Periorifisyal Dermatit
• Göz Kapağı Dermatiti
• Egzama